Jak przygotować przyszłego inspektora pracy do samodzielnej oceny warunków pracy, rozpoznawania zagrożeń i podejmowania właściwych decyzji? Jednym z kierunków jest wykorzystanie wirtualnej rzeczywistości do ćwiczenia sytuacji, z którymi inspektorzy spotykają się podczas wykonywania czynności kontrolnych.

W Państwowej Inspekcji Pracy powstało interaktywne środowisko VR, w którym uczestnik szkolenia może przeprowadzić symulowaną kontrolę placu budowy. Pomysłodawcą i koordynatorem wdrożenia jest Mateusz Wiatr — nasz Kolega, członek Stowarzyszenia Inspektorów Pracy Rzeczypospolitej Polskiej.

Przygotowanie do zawodu inspektora pracy wymaga czegoś więcej niż znajomości przepisów. Równie ważne są umiejętność uważnej obserwacji, dostrzegania nieprawidłowości, analizowania sytuacji i oceny, jakie działania należy podjąć w konkretnych warunkach. Właśnie z myślą o rozwijaniu tych kompetencji warto szukać metod, które pozwalają łączyć wiedzę teoretyczną z praktyką. Wirtualna rzeczywistość daje możliwość stworzenia środowiska, w którym uczestnik nie tylko zapoznaje się z opisem sytuacji czy ogląda zdjęcia, lecz samodzielnie bada otoczenie i podejmuje decyzje. W tym przypadku nie chodzi o bierne oglądanie wirtualnego placu budowy. Uczestnik ma do wykonania konkretne zadanie: przeprowadzić jego kontrolę, zwracając uwagę na warunki pracy i potencjalne zagrożenia.

Po założeniu gogli VR uczestnik zostaje przeniesiony do wirtualnego środowiska odwzorowującego wielokondygnacyjny plac budowy. Może sam decydować, które obszary sprawdzić w pierwszej kolejności i gdzie skierować swoją uwagę.

Pomagają mu w tym między innymi interaktywna mapa, punkty przejścia oraz dodatkowe ujęcia terenu. Kluczowe jest to, że zagrożenia nie są z góry podświetlone ani wskazane na ekranie. Trzeba je samodzielnie zauważyć i ocenić. Wśród elementów wymagających uwagi znajdują się między innymi rusztowania, niezabezpieczone strefy niebezpieczne, przewody elektryczne i sposób organizacji przestrzeni roboczej. Tak zaprojektowane ćwiczenie pozwala skupić się na samym procesie kontroli: obserwacji, analizie i formułowaniu oceny. To właśnie te czynności stanowią ważny element przygotowania do przyszłych obowiązków inspektora pracy.

Istotnym elementem środowiska szkoleniowego jest informacja zwrotna. Po wskazaniu nieprawidłowości uczestnik może zapoznać się z komentarzem instruktorskim i porównać zastaną sytuację z rozwiązaniem odpowiadającym wymaganiom bezpieczeństwa. Dzięki temu szkolenie nie kończy się na samym rozpoznaniu problemu.

Daje również możliwość przeanalizowania, na czym polega nieprawidłowość i jak powinno wyglądać właściwe rozwiązanie. Uczestnik może uczyć się na błędach w kontrolowanych warunkach. Wirtualna kontrola nie zastępuje praktyki terenowej ani doświadczenia zdobywanego w toku pracy. Może jednak stanowić dodatkowy etap przygotowania, w którym przyszły inspektor ćwiczy sposób patrzenia na miejsce pracy i wykorzystuje posiadaną wiedzę w konkretnym scenariuszu.

Wartość tego rozwiązania nie polega wyłącznie na zastosowaniu gogli VR. O jego przydatności decyduje przede wszystkim sposób zaprojektowania ćwiczenia i podporządkowanie technologii celom dydaktycznym. Wirtualne środowisko pozwala uczestnikowi aktywnie działać, samodzielnie wybierać kierunek obserwacji i konfrontować własne decyzje z informacją zwrotną. Dzięki temu technologia staje się narzędziem wspierającym proces kształcenia, a nie jedynie nowoczesną formą prezentacji treści. Takie podejście może być szczególnie wartościowe w przygotowaniu osób, które dopiero zdobywają kompetencje niezbędne do wykonywania zadań inspektora pracy. Pozwala bowiem ćwiczyć wybrane elementy przyszłej pracy jeszcze przed zetknięciem się z podobnymi sytuacjami podczas rzeczywistych czynności kontrolnych.

Od koncepcji do działającego rozwiązania prowadziła droga wymagająca zaangażowania, wielu decyzji i połączenia różnych kompetencji. Współpraca kolegi Mateusza Wiatra z zespołem Ośrodka Szkolenia Państwowej Inspekcji Pracy im. Profesora Jana Rosnera we Wrocławiu pozwoliła przełożyć pomysł na narzędzie, które może wspierać przygotowanie przyszłych inspektorów pracy. Cieszy nas, że doświadczenie i inicjatywa naszego Kolegi znalazły odzwierciedlenie w projekcie służącym rozwojowi nowoczesnych metod szkoleniowych. To również przykład, jak zaangażowanie osób związanych z praktyką inspektorską może inspirować nowe rozwiązania w kształceniu kolejnych kadr Państwowej Inspekcji Pracy.

Interaktywna kontrola placu budowy pokazuje, że wirtualna rzeczywistość może znaleźć zastosowanie w przygotowaniu przyszłych inspektorów pracy. Najważniejsze pozostaje jednak to, by za technologią stał jasno określony cel szkoleniowy. W tym przypadku jest nim stworzenie dodatkowej przestrzeni do ćwiczenia obserwacji, analizy i podejmowania decyzji — kompetencji istotnych dla odpowiedzialnego wykonywania zadań inspektora pracy.

Gratulujemy naszemu Koledze realizacji inicjatywy i życzymy dalszego rozwoju projektu. Mamy nadzieję, że będzie on inspiracją do kolejnych działań na rzecz nowoczesnego i praktycznego kształcenia inspektorów pracy.

Więcej informacji o projekcie można znaleźć w materiale Ośrodka Szkolenia PIP: [VR w służbie nowoczesnego kształcenia inspektorów pracy] (https://www.os.pip.gov.pl/aktualnosci/vr-w-sluzbie-nowoczesnego-ksztalcenia-inspektorow-pracy).

Źródło fotografii: strona internetowa Ośrodka Szkolenia Państwowej Inspekcji Pracy im. Profesora Jana Rosnera we Wrocławiu (OS PIP).